Năm mới Canh Tý 2020 mà không nói một chút về chuột trong văn học VN chắc hẳn là một việc thiếu sót. Một tách trà hương hoa lài, một dĩa mứt gừng, mứt bí, nghe vài bản nhạc xuân, thật tuyệt. hãy hưởng trọn giây phúc êm đềm đó. Và bây giờ, chúng ta cùng nhau tãn mạn về những chú chuột trong văn học VN.
 
CHUT TRONG THÀNH NG
 
Chuột chạy cùng sào - ý nói bí lối, hết đường thoát thân.
Cháy nhà ra mặt chuột -  ý nói sự lộ tẩy của những kẻ tiểu nhân.
Ðầu voi đuôi chuột -  ý nói lúc bắt đầu thì dao to búa lớn nhưng kết thúc thì chẳng có gì.
Chuột sa hủ nếp, Chuột sa chỉnh gạo -  ý nói gặp may bất ngờ,
Trò mèo chuột - chỉ sự đuổi-bắt trong tình cảm nam nữ.
Ướt như chuột lội -  ý nói ướt sủng từ đầu đến chân.
Mèo già lại thua gan chuột nhắt – ý chê những kẻ chết nhác
Hôi như chuột chù – ý chỉ những người ở dơ, hôi hám.
Lù rù như chuột chù phải khói – ý chỉ những người lù đù, không năng động
Mặt dơi, tai chuột – ý chỉ những kẻ tiểu nhân
 
CHUT TRONG CA DAO TC NG

Chuột chê xó bếp chẳng ăn
Chó chê nhà dột ra lần bụi tre.

 
Cần chi cá lóc, cá trê
Thịt chuột, thịt rắn nhậu mê hơn nhiều!


Mẹ anh như mẹ người ta
Thì anh có cửa, có nhà từ lâu
Mẹ chồng đối với nàng dâu
Như mèo với chuột có thương nhau bao giờ.


Con mèo mà trèo cây cau
Hỏi thăm chú chuột đi đâu vắng nhà
Chú chuột đi chợ đường xa
Mua mắm mua muối giỗ cha chú mèo
 
CHUT TRONG CÂU VÈ
 
Nghe vẻ nghe ve
Nghe vè con chuột
Cái đuôi thậm đuột
Như thể ống tre
Cái đuôi ngo ngoe
Ai thấy cũng sợ
Ban ngày thì dở
Núp bụi núp bờ
Tối tối trăng mờ
Rủ nhau đi cắn
Thấy lúa trổ trắng
Trong bụng rất mừng
Chỉ cắn cầm chừng
Mỗi ngày một mẩu
 
CHUT TRONG CÂU Đ
 
Vừa bằng quả mướp ăn cướp cả làng.
Bằng trang khúc củi, nó lủi vô lùm
Bốn anh cùng ở một nhà
Sinh cùng một giáp cùng ra một hình
Một anh thì đỗ cống sinh
Một anh quỷ quái như tinh trong nhà
Một anh thì xấu nết na
Một anh ăn vụng cả nhà đều ghê.
 
(Chuột cống, chuột lắt, chuột chù, chuột đồng)
 
CHUT TRONG SM TRNG TRÌNH NGUYN BNH KHIÊM
 
Bài Thế Sự
 
Non Đoài vắng vẻ bấy nhiêu lâu
Có một đàn sà đánh lộn nhau
Vượn nọ leo cành cho sỉ bóng
Lợn kia làm quái phải sai đầu
Chuột nọ lăm le mong cắn tổ
Ngựa kia đũng đỉnh bước về tàu
Hùm ở trên rừng gầm mới dậy
Tim về quê cũ khúc ngựa tầu.
 
CHUT TRONG THƠ NG NGÔN
 
Vào thế kỷ thứ 14, trong văn chương VN xuất hiện một tập thơ ngụ ngôn nhan đề TRUYỆN TRINH THỬ. Tập thơ ngụ ngôn nầy được viết bằng thể lục bát gồm 850 câu. Ðây là một tác phẩm khuyết danh, nghĩa là người viết không lưu lại tên tuổi của mình trên tác phẩm. Nội dung như sau:
 
Ngày xưa, có một nàng Chuột Bạch xinh đẹp, góa chồng. Nàng sống một mình, làm lụng vất vả để nuôi con. Một đêm đi tìm mồi về cho con ăn, chẳng may bị chó rượt đuổi, phải chạy vào hang của một gia đình chuột khác ẩn thân. Tại đây, lợi dụng Chuột vợ đi vắng, Chuột Ðực thấy Chuột Bạch xinh đẹp, sinh lòng tà dâm. bèn đem lời dụ dỗ và tán tỉnh. Chuột Ðực đã buông lời ngon ngọt, dỗ dành, hứa hẹn, cùng áp lực để đòi hỏi Chuột Bạch làm việc ái ân. Nhưng mặc cho chuột Ðực dụ dỗ, nài ép, Chuột Bạch đều khôn khéo, khước từ, và ôn tồn trình bày lý lẽ khuyên giải. Kết cuộc, Chuột Ðực đành phải để nàng ra về yên lành. Chẳng may, ngay lúc nàng Chuột Bạch vừa ra cửa, thì Chuột vợ trở về, liền nổi cơn ghen, mắng nhiếc chồng rồi than thân trách phận. Chuột Ðực phân trần và nói sự thật, nhưng Chuột vợ chẳng nghe, còn tìm đến nhà Chuột Bạch để đánh ghen. Trên đường đi, rủi ro gặp Mèo. Chuột vợ hoảng hốt chạy rồi rơi xuống ao. May mắn thay, nàng được một người tên Hồ Sinh vớt lên. Hồ Sinh là người nghe được tiếng loài vật và đã theo dõi chuyện nàng Chuột Bạch từ đầu, Hồ Sinh nói hết đầu đuôi sự việc cho Chuột vợ nghe và khuyên nên trở về xin lỗi chồng để lấy lại sự hòa thuận của cuộc sống lứa đôi.
 
Truyện Trinh Thử là một truyện ngụ ngôn, tác giả muốn gửi lời khuyên răn người đời về tiết hạnh, về lòng trung trinh, về sự chính trực, không nên ỷ quyền thế, ỷ vào tiền của mà làm điều sai quấy, hà hiếp kẻ thế cô, sức yếu.
 
CHUT TRONG VĂN XUÔI
 
Trong văn chương Việt Nam, vào thế kỷ 20, có tác phẩm “O Chuột” của Tô Hoài. Một số người miền Trung lầm “O” là “Cô” tiếng địa phương nên tưởng “O Chuột” của Tô Hoài là “Cô Chuột”. Thế nhưng “O” trong truyện Tô Hoài là một động từ. “O chuột” có nghĩa là rình rập để vây bắt.
 
O chuột kể về một lần bắt chuột của chú mèo Mun. Không giống những con mèo bình thường khác, mèo Mun không bắt chuột để ăn, mà hắn ta bắt chuột là để thể hiện cái tài năng thủ pháp vờn chuột tựa như một bậc cao nhân đang vờn bắt kẻ thù. Bắt được chuột rồi, Mun cũng không vội vàng giải quyết ngay, mà hắn để đó như một thứ đồ chơi giải trí lúc đêm khuya.
 
Tô hoài tên thật là Nguyễn Sen. Sinh ngày 7 tháng 9 năm 1920 tại phủ Hoài Đức, Hà Đông. Ông qua đời ngày 6 tháng 7 năm 2014 tại Hà Nội.
 
 
CHUT TRONG TRANH ĐÔNG HỒ
 
Tranh Đông Hồ, hay tên đầy đủ là tranh khắc gỗ dân gian Đông Hồ, là một dòng tranh dân gian Việt Nam với xuất xứ từ làng Đông Hồ (xã Song Hồ, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh). Trước kia tranh được bán ra chủ yếu phục vụ cho dịp Tết Nguyên Đán, người dân nông thôn mua tranh về dán trên tường, hết năm lại lột bỏ, dùng tranh mới.
 
 
Đám Cưới chuột
 
 
Chuột Rước Đèn
 
CHUT TRONG GIA ĐÌNH NLSBD
 
Hàng năm, cứ mỗi dịp xuân về, Thầy Nguyễn Thượng Hạng điều khai bút bằng một bài vịnh con vật tiêu biểu cho năm mới. Bài vịnh được viết theo thể loại “thất ngôn bát cú”. Đó là một bài thơ Đường luật mà luật bằng trắc và luật đối xứng bắt buộc phải tuân thủ. Như thông lệ, năm nay Thầy đã gởi về trang nhà NLSBD bài Vịnh Con Chuột:
 
Mình thon, răng bén, đuôi rất dài.
Cắn phá lúa đồng, gieo nạn tai.
Trốn rắn, mình ẩn nơi hang đất.
Ránh mèo, thân náo chốn đòn tay.
Thịt ngon, khoái khẩu dân làng nhậu.
Đặc sản miền quê, một không hai.
Tên Tí nhưng chức danh không nhỏ.
Đứng đầu các giáp chúng kiêng oai. 

Qua những cố gắng tìm hiểu, sưu tầm, bài viết nầy hy vọng sẽ mang đến cho các Thầy Cô cùng các Bạn những giây phút thú vị trong lúc nhâm nhi vài ba miếng mứt cùng với hương vị đậm đà của tách trà thơm bốc khói để chào đón xuân sang. Cũng mượn nơi đây, xin gởi đến Thầy Cô, Các Thân Hữu lời chúc mừng năm mới Hạnh Phúc, Thịnh Vượng, Tấn Tài, Tấn Lộc, Tấn Bình An.
 
Phạm văn Thế (MS 2)
Tân Xuân Canh Tý Niên